Secde Âyetleri ve Tilâvet Secdesi

Secde âyeti nedir?

Kur'ân-ı Kerîm'de Allah'a secde etmeyi teşvik eden, secde edenleri öven ve secde etmeyenleri kınayan pek çok âyet bulunur. Hz. Peygamber'in bunlardan bir kısmının okunması üzerine secde ettiğine dair rivayetler nakledilmiş; bu âyetler secde âyetleri (azâimü's-sücûd) diye anılmıştır. Bu âyetler okunduğunda ya da işitildiğinde yapılan secdeye tilâvet secdesi denir.

"Âdemoğlu secde âyetini okuyup secde edince şeytan ağlar ve, 'Yazıklar olsun bana! Âdemoğlu secdeyle emrolundu da hemen secde etti, cennet onundur; ben secdeyle emrolundum, ama secde etmekten kaçındım, bana da cehennem vardır' diyerek oradan uzaklaşır." Müslim, "Îmân", 133; İbn Mâce, "İkāmetü's-salât"

Hükmü nedir?

Tilâvet secdesi Hanefî mezhebine göre okuyana ve dinleyene vâciptir. Diğer üç Sünnî mezhebe (Şâfiî, Mâlikî, Hanbelî) göre ise sünnettir. Ca'ferîler Secde, Fussılet, Necm ve Alak sûrelerindeki secdenin farz, diğerlerinin sünnet olduğu görüşündedir.

Tilâvet secdesi nasıl yapılır?

Secde âyeti namaz dışında okunmuşsa Hanefî, Mâlikî ve Hanbelîler'in bir görüşüne göre tilâvet secdesinin tek rüknü vardır, o da secdenin kendisidir:

1. Niyet edilir; abdestli olmak, kıbleye yönelmek ve avret yerlerini örtmek — namazdaki gibi — şarttır.
2. Eller kaldırılmaksızın bir defa "Allāhü ekber" denilerek secdeye varılır.
3. Secdede üç defa "Sübhâne rabbiye'l-a'lâ" denir.
4. Yine "Allāhü ekber" denilerek secdeden kalkılır.

Secdede tesbih, hamd ve dua edilebilir. Namaz kılmanın mekruh olduğu üç vakit dışında her vakitte yapılabilir; ancak unutulma ihtimaline karşı uzun süre ertelenmemelidir. Namazı bozan hususlar tilâvet secdesini de bozar; bozulan secdenin Hanefîler'e göre kazâsı gerekir.

Secde âyetlerinin tam listesi

Hanefî mezhebine göre 14 âyettir. Âyet numaralarında bazı görüş farkları bulunur; ilgili âyetlerde bu ayrıca belirtilmiştir.

1. 1. A'râf Suresi, 206. âyet 7:206 · 9. cüz

   إِنَّ ٱلَّذِينَ عِندَ رَبِّكَ لَا يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِهِۦ وَيُسَبِّحُونَهُۥ وَلَهُۥ يَسْجُدُونَ ۩

   "Şüphesiz Rabbin katındaki (melek)ler O'na ibadet etmekten büyüklenmezler. O'nu tespih ederler ve yalnız O'na secde ederler."

2. 2. Ra'd Suresi, 15. âyet 13:15 · 13. cüz

   وَلِلَّهِ يَسْجُدُ مَن فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ طَوْعًۭا وَكَرْهًۭا وَظِلَٰلُهُم بِٱلْغُدُوِّ وَٱلْءَاصَالِ ۩

   "Göklerde ve yerde kim varsa, ister istemez kendileri de gölgeleri de sabah akşam Allah'a boyun eğer."

3. 3. Nahl Suresi, 50. âyet 16:50 · 14. cüz

   يَخَافُونَ رَبَّهُم مِّن فَوْقِهِمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ ۩

   "Üzerlerinde hakim ve üstün olan Rablerinden korkarlar ve emrolundukları şeyleri yaparlar."

4. 4. İsrâ Suresi, 109. âyet 17:109 · 15. cüz

   وَيَخِرُّونَ لِلْأَذْقَانِ يَبْكُونَ وَيَزِيدُهُمْ خُشُوعًۭا ۩

   "Onlar ağlayarak yüzüstü yere kapanırlar. Bu da onların derin saygısını artırır."

   Bazı âlimlere göre bu surenin 107. âyetinde

5. 5. Meryem Suresi, 58. âyet 19:58 · 16. cüz

   أُو۟لَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ أَنْعَمَ ٱللَّهُ عَلَيْهِم مِّنَ ٱلنَّبِيِّۦنَ مِن ذُرِّيَّةِ ءَادَمَ وَمِمَّنْ حَمَلْنَا مَعَ نُوحٍۢ وَمِن ذُرِّيَّةِ إِبْرَٰهِيمَ وَإِسْرَٰٓءِيلَ وَمِمَّنْ هَدَيْنَا وَٱجْتَبَيْنَآ ۚ إِذَا تُتْلَىٰ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتُ ٱلرَّحْمَٰنِ خَرُّوا۟ سُجَّدًۭا وَبُكِيًّۭا ۩

   "İşte bunlar, Adem'in ve Nûh ile beraber (gemiye) bindirdiklerimizin soyundan, İbrahim'in, Yakub'un ve doğru yola iletip seçtiklerimizin soyundan kendilerine nimet verdiğimiz nebîlerdir. Kendilerine Rahmân'ın âyetleri okunduğu zaman ağlayarak secdeye kapanırlardı."

6. 6. Hac Suresi, 18. âyet 22:18 · 17. cüz

   أَلَمْ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يَسْجُدُ لَهُۥ مَن فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَن فِى ٱلْأَرْضِ وَٱلشَّمْسُ وَٱلْقَمَرُ وَٱلنُّجُومُ وَٱلْجِبَالُ وَٱلشَّجَرُ وَٱلدَّوَآبُّ وَكَثِيرٌۭ مِّنَ ٱلنَّاسِ ۖ وَكَثِيرٌ حَقَّ عَلَيْهِ ٱلْعَذَابُ ۗ وَمَن يُهِنِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِن مُّكْرِمٍ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَفْعَلُ مَا يَشَآءُ ۩

   "Görmedin mi ki şüphesiz, göklerde ve yerde olanlar, güneş ay, yıldızlar, dağlar, ağaçlar, hayvanlar ve insanların birçoğu Allah'a secde etmektedir. Birçoğunun üzerine de azap hak olmuştur. Allah kimi alçaltırsa ona saygınlık kazandıracak hiçbir kimse yoktur. Şüphesiz, Allah dilediğini yapar."

7. 7. Furkân Suresi, 60. âyet 25:60 · 19. cüz

   وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ٱسْجُدُوا۟ لِلرَّحْمَٰنِ قَالُوا۟ وَمَا ٱلرَّحْمَٰنُ أَنَسْجُدُ لِمَا تَأْمُرُنَا وَزَادَهُمْ نُفُورًۭا ۩

   "Onlara, "Rahmân'a secdeye kapanın denildiğinde "Rahmân da nedir? Senin bize emrettiğine mi secde edeceğiz?" derler ve bu onların nefretini artırır."

8. 8. Neml Suresi, 26. âyet 27:26 · 19. cüz

   ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ رَبُّ ٱلْعَرْشِ ٱلْعَظِيمِ ۩

   "Allah kendisinden başka hiçbir ilah bulunmayandır. Büyük Arş'ın Rabbidir."

   Bazı âlimlere göre bu surenin 25. âyetinde

9. 9. Secde Suresi, 15. âyet 32:15 · 21. cüz

   إِنَّمَا يُؤْمِنُ بِـَٔايَٰتِنَا ٱلَّذِينَ إِذَا ذُكِّرُوا۟ بِهَا خَرُّوا۟ سُجَّدًۭا وَسَبَّحُوا۟ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُونَ ۩

   "Bizim âyetlerimize ancak, kendilerine bu âyetlerle öğüt verildiği zaman secdeye kapanan, kibirlenmeksizin Rablerine hamd ederek tespih edenler inanırlar."

10. 10. Sâd Suresi, 24. âyet 38:24 · 23. cüz

    قَالَ لَقَدْ ظَلَمَكَ بِسُؤَالِ نَعْجَتِكَ إِلَىٰ نِعَاجِهِۦ ۖ وَإِنَّ كَثِيرًۭا مِّنَ ٱلْخُلَطَآءِ لَيَبْغِى بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ إِلَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ وَقَلِيلٌۭ مَّا هُمْ ۗ وَظَنَّ دَاوُۥدُ أَنَّمَا فَتَنَّٰهُ فَٱسْتَغْفَرَ رَبَّهُۥ وَخَرَّ رَاكِعًۭا وَأَنَابَ ۩

    "Davud dedi ki: "Andolsun, senin koyununu kendi koyunlarına katmak istemek suretiyle sana zulmetmiştir. Esasen ortakların pek çoğu birbirine haksızlık eder. Ancak iman edip salih ameller işleyenler başka. Onlar da pek azdır." Dâvûd bizim kendisini imtihan ettiğimizi anladı. Derken Rabbinden bağışlama diledi, eğilerek secdeye kapandı ve Allah'a yöneldi."

11. 11. Fussilet Suresi, 38. âyet 41:38 · 24. cüz

    فَإِنِ ٱسْتَكْبَرُوا۟ فَٱلَّذِينَ عِندَ رَبِّكَ يُسَبِّحُونَ لَهُۥ بِٱلَّيْلِ وَٱلنَّهَارِ وَهُمْ لَا يَسْـَٔمُونَ ۩

    "Eğer onlar büyüklük taslarlarsa, bilsinler ki Rabbinin yanında bulunanlar (melekler), gece gündüz hiç usanmadan O'nu tespih ederler."

    Bazı âlimlere göre bu surenin 37. âyetinde

12. 12. Necm Suresi, 62. âyet 53:62 · 27. cüz

    فَٱسْجُدُوا۟ لِلَّهِ وَٱعْبُدُوا۟ ۩

    "Haydi Allah'a secde edin ve ona kulluk edin."

13. 13. İnşikâk Suresi, 21. âyet 84:21 · 30. cüz

    وَإِذَا قُرِئَ عَلَيْهِمُ ٱلْقُرْءَانُ لَا يَسْجُدُونَ ۩

    "Onlara Kur'an okunduğu zaman secde etmiyorlar."

14. 14. Alak Suresi, 19. âyet 96:19 · 30. cüz

    كَلَّا لَا تُطِعْهُ وَٱسْجُدْ وَٱقْتَرِب ۩

    "Hayır! Sakın sen ona uyma; secde et ve Rabbine yaklaş."

Mezhep farkı